Một chủ đề mà nhiều anh em đã và đang phân vân lựa chọn cho buổi tập hay cho cả plan tập trong vài tuần. Vậy thì mình sẽ phân tích dưới góc độ của bản thân nhé.
High Intensity là gì?
-
Trong strength training/bodybuilding, intensity không chỉ là “cường độ mệt” mà thường được định nghĩa là % của 1RM (one-rep max).
-
Ví dụ: Tập squat 5 reps ở 85% 1RM = high intensity.
-
Cách khác, với trường phái HIT (High Intensity Training) như Mike Mentzer hay Dorian Yates: intensity còn nghĩa là tập tới thất bại cơ bắp (failure) hoặc beyond failure (forced reps, drop set).
-
Volume trong HIT thường thấp, số hiệp ít, tập cực tập trung.
Tóm lại High Intensity sẽ được định nghĩa cơ bản đó là tập luyện cường độ cao với mức tạ nặng và ít reps, ít sets.
High Volume là gì?
-
Volume = tổng khối lượng tạ được tính theo công thức: Số hiệp × số reps × trọng lượng.
-
Ví dụ: 5 hiệp × 10 reps × 100 kg = 5000 kg khối lượng.
-
Trường phái volume cao (VD: Arnold, các giáo án bodybuilding hiện đại) ưu tiên nhiều hiệp, nhiều bài, tập đến gần failure nhưng không nhất thiết phải đến failure mỗi set.
-
Volume cao thường đồng nghĩa với intensity thấp hơn (60-75% 1RM) để duy trì khối lượng lớn mà không kiệt sức quá sớm.
Tóm lại High Volume sẽ được định nghĩa cơ bản đó là tập luyện với mức tạ vừa phải nhưng thực hiện nhiều reps, nhiều sets hơn so với High Intensity
Trên đây là định nghĩa tới từ Chat GPT. Còn dưới đây là góc nhìn của bản thân mình khi trải nghiệm cả hai trường phái trong từng giai đoạn.
Khi nào thì nên tập High Intensity?
Bạn có thể tập High Intensity khi:
- Bạn là người có thiên hướng tập luyện để tăng sức mạnh trong các bài compound đa khớp.
- Bạn là người ít có thời gian tập luyện trong một buổi.
- Bạn là người có kỹ thuật và kinh nghiệm tập luyện đủ lâu để tránh né và phòng vệ trước chấn thương vì mức tạ nặng thường đi kèm rủi ro chấn thương cao hơn.
- Chính vì tập với mức tạ nặng, ít reps, ít sets lại sẽ phù hợp với các bạn có thể lực không thực sự sung mãn để kéo dài buổi tập High Volume trong vòng vài tiếng đồng hồ.
Khi nào thì nên tập High Volume?
Bạn có thể tập High Volume khi:
- Mục tiêu hướng tới của bạn đó là tăng trưởng cơ bắp tối đa.
- Bạn là người có nhiều thời gian tập luyện trong một buổi.
- Bạn ngại sợ mức tạ nặng và ngại chấn thương, thì phương án này khá là tối ưu.
- Bạn là người có thể lực dồi dào và muốn tập tới khi mệt thì nghỉ. Tuy nhiên nếu không tính toán kĩ các bài tập thì dễ xảy ra tình trạng có quá nhiều volume rác trong buổi hôm đó.
RỦI RO KHI TẬP HIGH INTENSITY
High Intensity = Tập gần 1RM hoặc đến failure liên tục
| Rủi ro | Chi tiết | Vì sao dễ xảy ra? |
|---|---|---|
| Chấn thương do tải nặng | Dây chằng, gân, đĩa đệm, khớp bị áp lực lớn | Kỹ thuật sai, warm-up ẩu, fatigue accumulate (mệt tích lũy) |
| Form xuống cấp | Khi quá đuối nhưng vẫn cố gắng “cắn răng” | Tập đến failure, mất kiểm soát quỹ đạo đòn |
| Overtraining / burnout | Hệ thần kinh trung ương (CNS) quá tải | Đặc biệt với squat, deadlift heavy thường xuyên |
| Phục hồi lâu | DOMS, chấn thương nhẹ kéo dài | Thiếu deload hoặc ăn/ngủ không đủ |
| Stress tâm lý | Áp lực tâm lý vì lúc nào cũng phải phá PR | Dẫn đến chán tập, sợ tập |
🔍 Ví dụ điển hình:
-
HIT school kiểu Mike Mentzer/Dorian Yates rất hiệu quả nhưng chỉ hoạt động tốt nếu ngủ cực nhiều, ăn cực đủ, kỹ thuật cực tốt.
-
Người tập natural, recovery chậm mà lạm dụng failure liên tục sẽ nhanh cháy cns, không tiến bộ nổi.
RỦI RO KHI TẬP HIGH VOLUME
High Volume = Nhiều set, nhiều reps, nhiều bài
| Rủi ro | Chi tiết | Vì sao dễ xảy ra? |
|---|---|---|
| Overuse injury | Viêm gân, đau khớp, viêm cơ | Volume quá cao, không quản tải, không đổi bài |
| Chất lượng rep giảm | Dồn quá nhiều set nên rep cuối dễ hời hợt | Tập để đủ số lượng thay vì tập chuẩn |
| Tập quá lâu | Buổi tập kéo dài 2-3h gây stress | Hạ đường huyết, mất động lực |
| Không hồi phục kịp | Volume cao mà ngủ/ăn không đủ | Dẫn đến mất cơ thay vì tăng cơ |
| Phân bổ sai | Dồn volume vào nhóm phụ thay vì nhóm chính | Dẫn đến mất cân đối, chấn thương gián tiếp |
🔍 Ví dụ điển hình:
-
Arnold tập 20-30 set/ngày vì doping, ngủ 10h/ngày, gen trâu.
-
Người thường cố bắt chước Arnold sẽ dập cơ, đau vai, viêm cùi chỏ.
CÁCH QUẢN LÝ RỦI RO
| High Intensity | High Volume | |
|---|---|---|
| Warm-up kỹ | 🔥 Quan trọng | 🔥 Quan trọng |
| Theo dõi form liên tục | 🔥 Rất quan trọng | ✅ Quan trọng |
| Tính toán tải & deload | 🔥 Bắt buộc | 🔶 Quan trọng |
| Nghe cơ thể | 🔶 | 🔶 |
| Ngủ & ăn đủ | 🔥 | 🔥 |
| Không test PR quá thường xuyên | 🔥 | ✅ Không cần |
GỢI Ý THỰC TẾ
-
Tập natural? Đa số nên ưu tiên high volume moderate intensity (70-80% 1RM).
-
Muốn giữ bài strength? Lên block strength 3-5 tuần, rồi chuyển block hypertrophy 4-6 tuần để xả tải.
-
Dấu hiệu nguy hiểm: đau nhức khớp dai dẳng, ngủ kém, sút rep, không còn “hưng phấn” tập.
-
Nếu mục tiêu powerbuilding (cơ bắp + sức mạnh): nên đẩy volume cao cho bài phụ trợ, giữ intensity cao cho compound lift chính.
-
Cơ địa bạn phục hồi tốt không? Ăn đủ không? Ngủ đủ không? Nếu không, high intensity tập failure liên tục dễ khiến bạn overtrainning.
-
Tập natural (không hỗ trợ hormone)? Volume ổn định thường hiệu quả hơn lạm dụng failure.
Giáo án hiện tại mình đang theo đuổi:
Với dữ liệu đầu vào của mình đó là đang cutting về 80kg, cộng thêm bệnh lý mới phát hiện là phình đĩa đệm đốt sống cổ và có dấu hiệu viêm cơ hình lê nên mình đã có một số sự cải tiến trong giáo án của bản thân như sau:
- Tạm thời nghỉ squat trong vòng 1 tháng uống thuốc điều trị và sẽ tiến hành chụp MRI lại sau khi dùng hết thuốc. Nếu phục hồi tốt thì sẽ quay lại tập luyện squat tuy nhiên sẽ bỏ hẳn High Bar để tránh thanh đòn tác động trực tiếp vào đốt C4/C5 và C5/C6, mình sẽ chuyển qua tập middle bar với mức từ nhẹ khoảng 40-50% 1RM.
- Nghỉ Deadlift như squat. Nếu phục hồi tốt thì sẽ tập dần lấy lại cảm giác bằng các biến thể rack pull -> block pull -> deadlift từ nhẹ.
- Warm up kỹ toàn thân trước các buổi tập dù là upper hay lower body để tránh tình trạng mất cân bằng cơ, cơ bị dồn sang 1 bên gây đau 1 bên.
- Không hip thrust quá nặng, vì khi tập quá nặng bài này dễ bị bể form, các nhóm cơ khác ngoài mông sẽ phải can thiệp nên sẽ ảnh hưởng tới vấn đề viêm cơ hình lê của mình.
- Trong các bài tập, phần cổ luôn để ở vị trí trung tính không rướn, không ưỡn hay ngửa quá mức ra sau gây ảnh hưởng chấn thương.
- Tập thêm chin tuck và giữ thói quen chin tuck cho tất cả các bài mặc dù nhìn nó hơi kì cục
- Các bài kéo lưng không ngửa cổ, giữ cổ trung tính mắt nhìn thẳng.
- Vì đang cutting nên tuyệt đối không test rep max big 3 trong thời gian này.
- Giữ nguyên lịch tập Bench Press nhưng chỉ tập dưới 90% RM. Có thêm các bài bổ trợ pause – halfway up/down với 60-70% RM
Cảm ơn các bạn đã đọc hết tới đây!